و امّا اشاعره پس بتحقيق كه ايشان رفته‌اند به اين كه حسن و قبيح مستفادند از شرع ، پس هر چه امر نموده شارع پس او حسن است و هر چه نهى نموده از آن پس آن قبيح است ، و اگر شرع نمىبود حسن و قبيحى نمىبود . و اگر امر نمايد خداى تعالى به آنچه نهى نموده از آن منقلب مىشود قبيح به حسن . و اوايل رفته‌اند كه بعضى اشيا امور چنديند كه بعضى از آنها حسنند و بعضى قبيحند نظر به عقل عملى منسوب به عمل . و بتحقيق كه تشنيع ابو الحسين بر اشاعره به اشياء رديّه بدى چند است كه ذكر و بيانش در مواضع ديگر شده ، و آنچه تشنيع نموده حقّ است ، از جهت آن كه قواعد اسلام جارى نيست به آنچه رفته است اشعريّه از تجويز قبايح بر خداى تعالى و تجويز اخلال به واجب از امور واجبه ، و معلوم نيست كه چگونه ممكن است ايشان را جمع ميان اين دو مذهب ؟ بدان اين را كه فعل امور از متصوّرات ضروريّه است و تحديد نموده « 1 » آن را ابو الحسين كه فعل امرى است كه حادث شود از قادر ، و چون كه تحديد و تعريف نموده قادر را كه چيزى است كه صحيح است كه بكند و صحيح است كه نكند ، پس لازم مىآيد دور كه فعل به قادر معلوم و محدود مىگردد و قادر به فعل نيز معلوم محدود مىگردد با آن كه فعل اعمّ است از آن كه صادر [ الف - 233 ] شود از قادر يا غير قادر .

--> ( 1 ) . م : نموده‌اند